Trong bối cảnh hệ thống y tế đang chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của già hóa dân số, bệnh mạn tính gia tăng, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và xu hướng hội nhập quốc tế, nghề Điều dưỡng ngày càng khẳng định vai trò đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe con người.

Không còn là công việc được nhìn nhận đơn thuần ở góc độ hỗ trợ hay thực hiện y lệnh, điều dưỡng hiện đại đang trở thành một lĩnh vực chuyên môn cao, đòi hỏi người học phải được đào tạo bài bản về kiến thức y học, kỹ năng thực hành, tư duy lâm sàng, năng lực công nghệ, đạo đức nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường y tế đang thay đổi từng ngày.

Trao đổi về xu hướng này, TS. Ngô Đức Thọ, Trưởng khoa Điều dưỡng, Trường Đại học Đông Đô cho rằng, để đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động trong nước và quốc tế, đào tạo điều dưỡng hiện nay không thể chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, mà phải hướng tới phát triển năng lực hành nghề toàn diện cho sinh viên.

Sinh viên Điều dưỡng Trường Đại học Đông Đô thực tập tại Bệnh viên Tâm thần TW

Điều dưỡng là nghề chăm sóc con người bằng tri thức khoa học, kỹ năng chuyên nghiệp và lòng nhân ái

Theo TS. Ngô Đức Thọ, trong bối cảnh y tế hiện đại, Điều dưỡng đang trở thành một nghề nghiệp chuyên môn cao, giữ vai trò trung tâm trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Điều dưỡng viên tham gia vào nhiều khâu quan trọng, từ dự phòng, chăm sóc, điều trị, phục hồi chức năng đến giáo dục sức khỏe cộng đồng.

“Trong môi trường bệnh viện, nếu bác sĩ là người đưa ra quyết định điều trị thì điều dưỡng là người bảo đảm tính liên tục, an toàn và hiệu quả của toàn bộ quá trình chăm sóc người bệnh”, TS. Ngô Đức Thọ nhấn mạnh.

Ở góc nhìn chuyên môn, điều dưỡng không chỉ là người thực hiện các kỹ thuật chăm sóc. Họ là người trực tiếp theo dõi tình trạng người bệnh, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, phối hợp với bác sĩ và các chuyên ngành khác, đồng thời hỗ trợ người bệnh cả về thể chất, tinh thần và tâm lý.

Chính vì vậy, bản chất của nghề Điều dưỡng, theo TS. Ngô Đức Thọ, là sự kết hợp giữa khoa học và nhân văn.

“Điều dưỡng chăm sóc người bệnh bằng tri thức khoa học, kỹ năng chuyên nghiệp và lòng nhân ái. Đây là nghề nghiệp kết hợp giữa năng lực chuyên môn và giá trị nhân văn một cách sâu sắc”, thầy chia sẻ.

Sinh viên Điều dưỡng Trường Đại học Đông Đô trong giờ thực hành

“Nỗi đau” của ngành không chỉ là thiếu nhân lực, mà là thiếu nhân lực được đào tạo đúng chuẩn

Nhìn từ thực tiễn nhiều năm trong lĩnh vực điều dưỡng và quản lý điều dưỡng, TS. Ngô Đức Thọ cho rằng “nỗi đau” lớn nhất của ngành Điều dưỡng Việt Nam hiện nay không chỉ nằm ở tình trạng thiếu nhân lực, mà sâu hơn là thiếu nguồn nhân lực được đào tạo bài bản, có năng lực thực hành độc lập, có tư duy chăm sóc toàn diện và có khả năng thích ứng với sự thay đổi rất nhanh của hệ thống y tế hiện đại.

Trên bình diện toàn cầu, thiếu hụt điều dưỡng đang là một vấn đề lớn. Báo cáo State of the World’s Nursing 2025 của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy, lực lượng điều dưỡng toàn cầu đã tăng từ 27,9 triệu người năm 2018 lên 29,8 triệu người năm 2023, nhưng thế giới vẫn còn thiếu khoảng 5,8 triệu điều dưỡng. Đáng chú ý, sự phân bổ nhân lực điều dưỡng không đồng đều khi phần lớn đội ngũ này tập trung ở các quốc gia có điều kiện kinh tế tốt hơn.

Tại Việt Nam, áp lực nhân lực cũng thể hiện rõ. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 140.000–150.000 điều dưỡng, tương đương khoảng 14–15 điều dưỡng trên 10.000 dân. Trong khi đó, mục tiêu phát triển mạng lưới y tế quốc gia đặt ra là đạt 25 điều dưỡng trên 10.000 dân vào năm 2025 và 33 điều dưỡng trên 10.000 dân vào năm 2030. Khoảng cách này cho thấy nhu cầu nhân lực điều dưỡng trong những năm tới là rất lớn, không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng đào tạo.

Từ thực tiễn bệnh viện, điều dưỡng là lực lượng tiếp xúc với người bệnh thường xuyên nhất, liên tục nhất và gần nhất. Tại các đơn vị điều trị tích cực, cấp cứu, hậu phẫu, nội khoa, lão khoa hay chăm sóc dài hạn, điều dưỡng không chỉ thực hiện kỹ thuật mà còn phải theo dõi sát diễn biến người bệnh, phát hiện nguy cơ, hỗ trợ tâm lý, giáo dục sức khỏe và phối hợp với bác sĩ trong toàn bộ quá trình chăm sóc.

“Nếu thiếu điều dưỡng hoặc điều dưỡng chưa được đào tạo đủ năng lực, chất lượng chăm sóc và an toàn người bệnh sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp”, TS. Ngô Đức Thọ nhận định.

Một vấn đề đáng chú ý khác là khoảng cách giữa đào tạo trong nhà trường và yêu cầu thực tiễn lâm sàng. Bệnh viện hiện nay cần những điều dưỡng viên có thể bước vào môi trường làm việc với năng lực tương đối toàn diện: biết nhận định tình trạng người bệnh, lập kế hoạch chăm sóc, thực hiện kỹ thuật an toàn, giao tiếp hiệu quả, phối hợp liên ngành, quản lý nguy cơ và sử dụng các công cụ công nghệ trong chăm sóc.

Nếu sinh viên chỉ học lý thuyết, ít va chạm thực hành, thiếu tư duy phản biện và chưa được rèn luyện qua các tình huống lâm sàng mô phỏng, các em sẽ gặp nhiều khó khăn khi ra trường.

Theo TS. Ngô Đức Thọ, ngành Điều dưỡng hiện nay phải chuyển từ tư duy “đào tạo người thực hiện kỹ thuật” sang “đào tạo người hành nghề chăm sóc chuyên nghiệp”. Điều dưỡng viên không chỉ làm đúng quy trình, mà còn phải hiểu vì sao làm như vậy, biết đánh giá nguy cơ, đặt an toàn người bệnh lên hàng đầu và đồng hành với người bệnh cả về thể chất, tinh thần và xã hội.

TS. Ngô Đức Thọ trình bày đề tài trong Hội thảo về Y học Xanh và Chăm sóc sức khỏe chủ động

Chuyển đổi số y tế đặt ra yêu cầu mới với người điều dưỡng

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số trong y tế, hồ sơ bệnh án điện tử, telehealth, thiết bị theo dõi thông minh và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản môi trường làm việc của nhân viên y tế. Điều dưỡng là một trong những lực lượng chịu tác động trực tiếp từ sự thay đổi đó.

Trong bối cảnh bệnh viện thông minh, người điều dưỡng không thể chỉ dựa vào sức khỏe, sự chăm chỉ hay lòng tận tâm. Những phẩm chất đó vẫn rất cần thiết, nhưng chưa đủ để trở thành một điều dưỡng viên chuyên nghiệp.

Người điều dưỡng hiện đại cần có năng lực chuyên môn vững vàng, biết nhận định tình trạng người bệnh, phát hiện sớm diễn biến bất thường, lập kế hoạch chăm sóc, theo dõi đáp ứng điều trị và phối hợp với các thành viên trong ê-kíp y tế. Đồng thời, họ phải có năng lực số để sử dụng hệ thống thông tin bệnh viện, hồ sơ bệnh án điện tử, thiết bị theo dõi người bệnh, dữ liệu chăm sóc và các công cụ hỗ trợ ra quyết định lâm sàng.

“Công nghệ có thể hỗ trợ cảnh báo, phân tích, gợi ý, nhưng không thay thế được sự đánh giá lâm sàng của người điều dưỡng bên giường bệnh. Người điều dưỡng là người tiếp xúc với người bệnh thường xuyên nhất, quan sát được những thay đổi rất nhỏ về sắc mặt, nhịp thở, tri giác, đau, lo âu hay đáp ứng sau can thiệp”, TS. Ngô Đức Thọ phân tích.

Bên cạnh đó, môi trường y tế số cũng đặt ra yêu cầu rất cao về đạo đức nghề nghiệp. Khi sử dụng bệnh án điện tử, hình ảnh y khoa, dữ liệu sức khỏe hay các nền tảng tư vấn từ xa, điều dưỡng viên phải hiểu rõ nguyên tắc bảo mật thông tin người bệnh, quyền riêng tư, giao tiếp chuyên nghiệp và giới hạn sử dụng công nghệ.

Theo TS. Ngô Đức Thọ, người điều dưỡng hiện đại không thể chỉ có “đôi tay chăm chỉ”, mà cần có “bộ óc phân tích” và “trái tim nhân văn”. Sức khỏe giúp các em theo được cường độ công việc. Sự tận tâm giúp các em giữ được lòng yêu nghề. Nhưng để trở thành điều dưỡng viên chuyên nghiệp, người học cần thêm kiến thức y học nền tảng, kỹ năng lâm sàng chuẩn hóa, tư duy chăm sóc toàn diện, năng lực công nghệ, ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, khả năng làm việc nhóm và tinh thần học tập suốt đời.

Sinh viên Điều dưỡng Trường Đại học Đông Đô trong giờ thực hành

Đào tạo Điều dưỡng tại Đông Đô: Từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực hành nghề

Trước những thách thức về nhân lực toàn cầu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, Khoa Điều dưỡng, Trường Đại học Đông Đô xác định chương trình đào tạo phải chuyển mạnh từ hướng tiếp cận “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực hành nghề”.

Theo TS. Ngô Đức Thọ, bài toán nhân lực điều dưỡng hiện nay không thể giải quyết bằng cách đào tạo thật nhiều người, mà phải đào tạo đúng năng lực, đúng chuẩn nghề nghiệp và đúng nhu cầu của hệ thống y tế. Thị trường lao động không chỉ cần điều dưỡng viên có bằng cấp, mà cần những người có thể làm việc được, thích ứng được, chịu trách nhiệm được và phát triển được trong môi trường chăm sóc sức khỏe hiện đại.

Tại Trường Đại học Đông Đô, sinh viên ngành Điều dưỡng được chú trọng trang bị nền tảng khoa học sức khỏe và năng lực lâm sàng thông qua các học phần như giải phẫu, sinh lý, dược lý, bệnh học, kiểm soát nhiễm khuẩn, dinh dưỡng, phục hồi chức năng, chăm sóc người bệnh nội khoa, ngoại khoa, cấp cứu, hồi sức, sản – nhi, lão khoa và sức khỏe cộng đồng.

Tuy nhiên, điểm quan trọng không chỉ là học kiến thức, mà là biết vận dụng kiến thức đó vào quá trình nhận định người bệnh, lập kế hoạch chăm sóc, thực hiện can thiệp điều dưỡng, theo dõi đáp ứng và đánh giá kết quả chăm sóc.

Cùng với nền tảng lý thuyết, chương trình đào tạo đặc biệt coi trọng thực hành nghề nghiệp. Sinh viên được rèn luyện thông qua phòng thực hành, tình huống mô phỏng, ca bệnh giả định, thực tập lâm sàng và tiếp xúc với môi trường bệnh viện. Những tình huống như người bệnh khó thở, đau sau mổ, nguy cơ té ngã, phản ứng thuốc, nhiễm khuẩn bệnh viện, rối loạn tri giác hay khủng hoảng tâm lý giúp sinh viên hình thành tư duy xử trí và thái độ nghề nghiệp đúng.

Để rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và bệnh viện, Khoa Điều dưỡng định hướng tăng cường kết nối với các bệnh viện, cơ sở chăm sóc sức khỏe, đơn vị phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi và y tế cộng đồng. Qua đó, sinh viên được hiểu nghề sớm, tiếp cận môi trường nghề sớm và hình thành tác phong chuyên nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Trong bối cảnh chuyển đổi số y tế, chương trình đào tạo Điều dưỡng tại Trường Đại học Đông Đô cũng chú trọng trang bị cho sinh viên năng lực sử dụng công nghệ. Người điều dưỡng tương lai cần biết sử dụng hệ thống thông tin bệnh viện, hồ sơ bệnh án điện tử, thiết bị theo dõi người bệnh, dữ liệu chăm sóc và các công cụ hỗ trợ ra quyết định lâm sàng. Điều dưỡng viên không nhất thiết phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng phải đủ năng lực để làm việc trong bệnh viện thông minh, ghi nhận dữ liệu chính xác, bảo mật thông tin người bệnh và sử dụng công nghệ như một công cụ nâng cao chất lượng chăm sóc.

Bên cạnh đó, Nhà trường chú trọng năng lực giao tiếp, đạo đức nghề nghiệp và chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm. Người bệnh không chỉ cần được tiêm truyền đúng kỹ thuật hay theo dõi đúng chỉ số, mà còn cần được lắng nghe, giải thích, động viên, tôn trọng và đồng hành. Một điều dưỡng viên chuyên nghiệp phải biết giao tiếp với người bệnh, người nhà, bác sĩ, đồng nghiệp; biết xử lý tình huống căng thẳng; biết bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của người bệnh.

Để đáp ứng xu hướng hội nhập, sinh viên cũng cần được chuẩn bị về ngoại ngữ chuyên ngành, khả năng đọc hiểu tài liệu, tư duy thực hành dựa trên bằng chứng và năng lực học tập suốt đời. Kiến thức y khoa thay đổi rất nhanh, vì vậy điều dưỡng viên không thể học một lần để làm cả đời, mà cần thường xuyên cập nhật hướng dẫn chuyên môn, chuẩn mực nghề nghiệp mới và thích ứng với các môi trường chăm sóc khác nhau.

Có thể nói, chương trình đào tạo Điều dưỡng tại Trường Đại học Đông Đô đang hướng tới giải quyết đồng thời ba bài toán của thị trường lao động: thiếu nhân lực, thiếu kỹ năng thực hành và thiếu năng lực thích ứng. Mục tiêu không chỉ là đào tạo sinh viên có việc làm sau khi tốt nghiệp, mà là đào tạo những điều dưỡng viên có năng lực phát triển dài hạn: làm được chuyên môn, giữ được đạo đức nghề nghiệp, thích ứng với công nghệ, hội nhập với môi trường y tế hiện đại và đủ bản lĩnh để gắn bó với nghề.

Sinh viên Điều dưỡng Trường Đại học Đông Đô thực tập tại Bệnh viên Tâm thần TW

Ngành học ổn định, nhân văn, nhiều hướng phát triển trong nước và quốc tế

Với những bạn trẻ mong muốn làm một nghề ổn định, có ý nghĩa xã hội và có cơ hội phát triển lâu dài, ngành Điều dưỡng mở ra nhiều hướng đi khác nhau.

Hướng đi phổ biến nhất là làm việc tại các bệnh viện, trung tâm y tế, phòng khám, cơ sở phục hồi chức năng và cơ sở chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Sinh viên tốt nghiệp có thể đảm nhiệm công việc chăm sóc người bệnh ở nhiều chuyên khoa như nội khoa, ngoại khoa, cấp cứu, hồi sức tích cực, sản – nhi, lão khoa, ung bướu, phục hồi chức năng, kiểm soát nhiễm khuẩn và chăm sóc giảm nhẹ.

Bên cạnh đó, điều dưỡng cộng đồng và chăm sóc sức khỏe ban đầu đang trở thành lĩnh vực có nhu cầu ngày càng lớn. Khi hệ thống y tế không chỉ tập trung điều trị bệnh trong bệnh viện mà còn chú trọng phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, tư vấn sức khỏe, theo dõi sau ra viện, chăm sóc người cao tuổi và hỗ trợ người bệnh tại gia đình, vai trò của điều dưỡng cộng đồng càng trở nên rõ nét.

Một hướng đi giàu tiềm năng khác là chăm sóc dài hạn, chăm sóc người cao tuổi và chăm sóc tại nhà. Trong bối cảnh già hóa dân số, người điều dưỡng không chỉ chăm sóc khi người bệnh nằm viện, mà còn tham gia vào quá trình phục hồi, duy trì chức năng sống, hỗ trợ sinh hoạt, phòng ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh sau điều trị.

Sau một thời gian làm việc, điều dưỡng viên cũng có thể phát triển theo hướng chuyên sâu như hồi sức – cấp cứu, gây mê hồi sức, kiểm soát nhiễm khuẩn, chăm sóc vết thương, quản lý đau, chăm sóc người bệnh ung thư, điều dưỡng lão khoa, điều dưỡng phục hồi chức năng. Khi có năng lực chuyên sâu, giá trị nghề nghiệp và cơ hội phát triển của điều dưỡng viên sẽ được nâng lên rõ rệt.

Ngoài lâm sàng, sinh viên ngành Điều dưỡng còn có thể phát triển theo hướng quản lý điều dưỡng, đào tạo và nghiên cứu. Một điều dưỡng viên có kinh nghiệm, có năng lực tổ chức và tư duy quản trị có thể trở thành điều dưỡng trưởng, quản lý chất lượng chăm sóc, quản lý an toàn người bệnh, giảng viên điều dưỡng hoặc tham gia nghiên cứu khoa học điều dưỡng.

Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập, ngành Điều dưỡng còn mở ra cơ hội làm việc quốc tế. Nhiều quốc gia có nhu cầu lớn về nhân lực điều dưỡng, nhất là trong chăm sóc người cao tuổi, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng và chăm sóc bệnh mạn tính. Tuy nhiên, để đi được con đường này, sinh viên phải chuẩn bị nghiêm túc về chuyên môn, kỹ năng thực hành, ngoại ngữ, văn hóa chăm sóc và tiêu chuẩn hành nghề theo quy định của từng quốc gia.

“Điều dưỡng không phải là nghề chỉ có một con đường. Từ một nền tảng đào tạo tốt, sinh viên có thể làm lâm sàng, làm cộng đồng, làm chăm sóc tại nhà, làm quản lý, làm đào tạo, nghiên cứu hoặc phát triển nghề nghiệp trong môi trường quốc tế. Điều quan trọng là các em phải xác định đây là một nghề cần học tập suốt đời”, TS. Ngô Đức Thọ chia sẻ.

Chọn Điều dưỡng là chọn một hành trình trưởng thành và cống hiến

Gửi lời nhắn tới các bạn học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa chọn ngành, TS. Ngô Đức Thọ cho rằng, chọn ngành không chỉ là chọn một nghề để mưu sinh, mà là chọn một con đường để trưởng thành, cống hiến và tạo ra giá trị cho xã hội.

Nếu các em yêu thích lĩnh vực sức khỏe, mong muốn được chăm sóc, hỗ trợ và đồng hành với con người trong những thời điểm họ cần được giúp đỡ nhất, Điều dưỡng là một ngành học đáng để lựa chọn. Đây là nghề vất vả, đòi hỏi kỷ luật, sự bền bỉ, kiến thức chuyên môn và trách nhiệm cao. Nhưng cũng chính vì vậy, nghề Điều dưỡng mang lại giá trị nhân văn đặc biệt.

Trong bối cảnh y tế hiện đại, điều dưỡng không còn là công việc đơn thuần dựa vào sự chăm chỉ hay lòng tốt. Người điều dưỡng tương lai phải có tri thức, kỹ năng thực hành, tư duy lâm sàng, năng lực công nghệ, khả năng giao tiếp và tinh thần học tập suốt đời.

TS. Ngô Đức Thọ nhắn nhủ: “Tôi mong các em hãy chọn ngành bằng sự hiểu biết, không chọn theo phong trào. Hãy tự hỏi mình: Tôi có sẵn sàng học tập nghiêm túc không? Tôi có đủ kiên trì để rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp không? Tôi có mong muốn làm một công việc có ích cho người bệnh và cộng đồng không? Nếu câu trả lời là có, ngành Điều dưỡng sẽ là một hành trình xứng đáng”.

Tại Trường Đại học Đông Đô, Khoa Điều dưỡng mong muốn đồng hành cùng sinh viên từ những bài học đầu tiên trong giảng đường, những giờ thực hành kỹ năng, những kỳ thực tập lâm sàng, cho đến khi các em đủ năng lực, bản lĩnh và lòng yêu nghề để trở thành những điều dưỡng viên chuyên nghiệp trong tương lai.

Trong bất kỳ thời đại nào, xã hội cũng cần những người biết chăm sóc con người bằng tri thức, bằng kỹ năng và bằng trái tim. Đó chính là giá trị bền vững của nghề Điều dưỡng, cũng là lý do ngành học này tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho những bạn trẻ muốn lựa chọn một con đường nghề nghiệp ổn định, nhân văn và giàu triển vọng hội nhập.

TS. Ngô Đức Thọ sở hữu bề dày kinh nghiệm đáng ngưỡng mộ, trải dài qua nhiều vị trí quan trọng trong hệ thống y tế Việt Nam:

Thông tin xét tuyển ngành Điều dưỡng – Trường Đại học Đông Đô:

- Ngành đào tạo: Điều dưỡng

- Mã ngành: 7720301

- Thời gian đào tạo: 4 năm

- Phương thức xét tuyển:

+ Xét điểm thi THPT

+ Xét học bạ THPT

+ Các phương thức khác theo quy định của trường

Đăng ký xét tuyển ngay tại: https://tuyensinh.hdiu.edu.vn/